آن ایزد بر آفتاب تیره خیره گشت و در دلش ندا پیچید. دشمن روانه شده بود. بُرز بر بلندی البرز ایستاد و از میان دو چشم تا منقار چَمروش را نوازش کرد. پرنده‌ از پشت شاخه‌‌های درهم پیچیده‌ی هوم، گام پیش نهاد و بزرگ و بزرگ‌تر شد. زیر پای کوه، انیران پیش می‌آمدند. روز‌های آسودگی به سر آمده بود.

چمروش بال برافراشته، همچو شیر می‌غرید و بیگانگان دیوسرشت را ارزن‌ارزن از خاک ایران‌زمین برمی‌چید.

• • •

چینامروش یا چمروش نام پرنده‌ای از اساطیر اوستایی و به معنای مرغ دانا و بسیار بَرچیننده است که ظاهری با بدن شیر و سر و بال عقاب دارد. وظیفه‌‌اش پاسداری از ایران در برابر دشمنان و نگهبانان این سرزمین است. هرچندسال یک‌بار که غیرایرانی‌ها از جان‌ خود سیر شده و با بداندیشی به سوی این مرز روانه می‌شوند، چمروش با ایزد بُرز (ایزد آب) به بالاترین نقطه‌ی کوه البرز می‌رود تا بتواند دشمنان را زیر نظر بگیرد و آن‌ها را مانند بذر و دانه از روی زمین برچیند.

چمروش پس از سیمرغ، باارزش‌ترین پرنده در اوستا و نویسه‌های پهلوی است. هردو پرنده در البرزکوه و زیر درخت هوم زندگی می‌کنند.

بر سر ستون‌هایی از کاخ پارسه، زیر آفتاب زل و باران‌های موسمی، تندیس‌هایی از چمروش پشت به پشت هم داده و از سرزمین پارس پاسداری می‌کنند.

در جوامع غیرپارسی به خاطر ظاهر، این پرنده‌ی اسطوره‌ای را با نام گریفین (شیردال) می‌شناسند.

بیا بال ترمه را بگیر و روی قالی پهن کن. سکه‌های سیمین و سمنوی شیرین بیاور. ده چکه شعر و سرکه در بالا بگذار. دو قلم سبزه و سوسن زیر سایه‌ی سرو خمیده بکار. سیری در دل آینه فرو کن که گرسنه نماند. شاخه‌ی سماق و دانجه‌ی سنجد را روی سفره برنش کن. سیب سرخ را از لب‌هایت جدا و در میان سفره بیانداز، باید تا پیش از رسیدن فَرَوَهرها قرمزی و شور بگسترانیم.

• • •

اهورامزدا پیش از آن‌که فروهرها از حالت مینوی به صورت گیتوی در آیند، آنان را آزاد می‌گذارد در جهان مینا بمانند یا در جسم مادی خود فرورفته و با سپاه اهریمن ستیز کنند. آن‌ها که باور داشتند می‌توانند دیوها را شکست دهند، می‌پذیرند به جهان گیتا بیایند.

این نیروهای مینوی و سرمد که در جان ایرانیان پارسا وجود دارند، پس از مرگ به جهان بالا رفته و در کنار هُرمَزد جاودان می‌‌شوند. سپس در پنج‌روز پایانی سال که گاتاها نام دارد، سپاه فروهرها به سوی زمین روانه شده و یک ماه در این جهان می‌مانند؛ از این رو آن ماه فروردین نام گرفته است... :)

جشن نوروز، نونواری و چیدن سفره‌ی هفت‌سین، تنها به خاطر نو شدن سال نیست؛ مهم‌تر از آن، برای خوش‌آمدگویی به بازگشت روح پاک درگذشتگان‌مان به خانه است و به این دلیل، هفت‌سین را تا روزها در خانه یا بر سر مزار نگه می‌داریم.

• برگرفته از بُندَهِش

چه کسی توری بیوگی بر سرت انداخته‌

ای دریغ؛ تو نه آفتابی

آتش دوداندودی

کجاست آن آذر پاک

آه ای ابرهایی که نیستید

کاش این تاریکی از سایه‌ی شما بود

فروغ به کدام آسمان گریخته

که از سر طلوع تا پای غروب

پاهای کورم به هم می‌پیچند

و زمین می‌خورم

این هوای شوم

این وهم که بر فرق سرم می‌تابد

از نگاه توست، آگاش

من نمی‌دانم

کدام اهریمن بر این بام لانه کرده

که تو ای دیو، چشمان شورت ترسیده‌‌اند

• • •

در اساطیر ایران باستان، دیو و دد کم نداریم که هرکدام از باورهای گوناگون در زمان‌های متفاوت زاده شده‌اند. یکی از دیوهایی که در اوستا به آن اشاره شده، آگاش است. آگاش در واژه به معنای "نگاه بد" است که با چشمی شور مردم را چشم می‌زند، موجب پیش‌آمدهای ناگوار برای موجودات زنده و اشیا می‌شود و یاد ایزد را از دل دور می‌کند‌.

پ.ن: اهریمن، بزرگ خاندان و آفریننده‌ی دیوها و دیگر موجودات پلید است. در اینجا اهریمنی حضور دارد که حتی آگاش از او می‌ترسد.