I against my brother. I and my brother against my cousin. I, my brother, and my cousin against the world.

 

 

پ‌ن: برای فهم بخش بزرگی از تاریخِ سیاسی اعراب و تحولات آغازین اسلام، کافی است منطق همین یک ضرب‌المثل را دریابیم: «من در برابر برادرم؛ من و برادرم در برابر پسرعمویمان؛ من، برادرم و پسرعمویم در برابر جهان.» این عبارت، منطق عصبیّت و ائتلاف را به‌اختصار بیان می‌کند؛ جایی که دشمنی و همبستگی نه اموری ثابت، بلکه تابعی از منافع و سطح تعلق گروهی‌اند. به واقع، آن‌که امروز رقیب است، ممکن است فردا متحد باشد؛ چراکه در منطق قبیله، گاه پیوند خون بر هر اختلافی غلبه می‌کند.